Wrośniak różnobarwny Trametes versicolor

Wrośniak różnobarwny, zwany również pod nazwą turkey tail ( ogon indyka), to jeden z najczęściej badanych grzybów leczniczych na świecie. Jego popularna nazwa wynika z charakterystycznego, wielobarwnego wzoru na powierzchni kapelusza, przypominajacego ogon indyka. Grzyb ten jest szeroko stosowany w tradycyjnej medycynie chińskiej w postaci herbat i zup oraz z powodzeniem wykorzystywany we wspomaganiu leczenia raka żołądka i ostrej białaczki. Międzynarodowe uznanie zyskał za swoje potencjalne właściwości antynowotworowe, immunomodelujące i antyoksydacyjne.

MORFOLOGIA

Owocnik dość trwały, o twardej, korkowatej konsystencji. Kapelusze wachlarzowate, nerkowate do rozetowatych, przyrośnięte bokiem do podłoża, skupione w grupy i często pozrastane, występujące gromadnie. Powierzchnia kapelusza jest krótko, gęsto owłosiona, jedwabiście błyszcząca i mieniąca się, strefowana i rozmaicie zabarwiona w poszczególnych strefach: czarno, stalowoczarno, niebieskawo, czerwonawo, żółtawo, kremowo, brązowo. Brzeg kapelusza jest ostry, falisty, zawsze jaśniejszy, biały lub kremowy. Miąższ cienki, o konsystencji skóry, bez konkretnego smaku i zapachu. Na spodzie kapelusza widoczna jest warstwa rurek zakończonych jasnymi, drobnymi porami. Trzonu brak.

WYSTĘPOWANIE I ŚRODOWISKO

Wrośniak różnobarwny jest gatunkiem pospolicie występującym, poza Antarktydą pojawia się na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach. W Europie i w Polsce jest bardzo pospolity. Owocniki wyrastają gromadnie, w szeregach lub jedne nad drugimi, na martwych gałęziach, pniach i pniakach wielu gatunków drzew liściastych ( głównie brzóz, grabów, dębów, buków), rzadziej iglastych, często w miejscach nasłonecznionych, w lasach, zadrzewieniach, parkach czy ogrodach.

SKŁAD CHEMICZNY

Grzyb ten wykazuje silne właściwości przeciwnowotworowe. Oprócz B- glukenów zawiera również kompleksy cukrowo-białkowe posiadające dodatkowe właściwości prozdrowotne, w tym działające ochronnie na komórki wątroby. Nie tylko wzmacnia układ odpornościowy, ale też działa bezpośrednio przeciwko niektórym komórkom nowotworowym ( wyizolowany z wrośniaka polisacharyd krestin jest przedmiotem aktualnych badań z zastosowaniem we wspomaganiu terapii różnych rodzajów nowotworów).

GŁÓWNIE WŁAŚCIWOŚCI I ZASTOSOWANIE

Działanie antynowotworowe

Grzyb ten wykazuje potencjał w leczeniu i profilaktyce nowotworów. Polisacharydy-K są oficjalnie zatwierdzone jako adiuwant do leczenia nowotworów w Japonii. Badania wykazały, że mogą zwiększyć przeżywalność i zmniejszać ryzyko nawrotów u pacjentów z nowotworem żołądka, okrężnicy i piersi, zwłaszcza gdy są stosowane w połączeniu z tradycyjną chemioterapią. Działanie antynowotworowe PSK (polisacharyd krestin) oraz PSP( kompleks białkowo- polisacharydowy) ma związek z hamowaniem immunosupresyjnego działania chemio- i radioterapii. B- glukany, które są otrzymywane z wrośniaka różnobarwnego, przyczyniają się do aktywacji limfocytów oraz stymulują wytwarzanie cytokin. Według wyników przeprowadzonych badań preparaty z PSK i PSP w znaczny sposób zwiekszają komfort życia osób chorych na raka.

Wsparcie układu odpornościoweg

Wrośniak różnobarwny może wzmacniać układ odpornościowy poprzez zwiększenie aktywności komórek NK (natural killer), limfocytów T i makrofagów. Może to mieć znaczenie nie tylko w walce z nowotworami, ale również w poprawie ogólnej odporności. Działanie immunomodelujące PSP ma związek ze zdolnością do oddziaływania z receptorami toll-like, dzięki czemu dochodzi do aktywacji mechanizmów odporności wrodzonej oraz do pobudzenia transkrypcji genów, które odpowiadają za kodowanie cytokin prozapalnych. Podobne działanie immunomodelujące jest przypisywane białku o symbolu TVC, które zostało wyizolowane z owocników tego grzyba. Białko to ma aktywność mitogenną w stosunku do limfocytów oraz splenocytów, a do tego stymuluje aktywność makrofagów i wywołuje produkcję syntezy tlenku azotu (II).

Działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne

Związki występujące we wrośniaku różnobarwnym mogą zmniejszać stres oksydacyjny i modulować reakcje zapalne w organizmie, co jest korzystne w prewencji wielu chorób przewlekłych.

Wpływ na układ pokarmowy

Ekstrakty z tego grzyba wpływają także na mikrobiotę jelit. Zawarte w nim polisacharydy mają działanie podobne do prebiotyków. Powodują stymulowanie komórek odpornościowych, a do tego regulują mikrobiom jelit. Poza tym wykazano, że PSP z tego grzyba ma możliwość modyfikowania składu bakterii jelitowych. W czasie badań doszło do wzrostu korzystnych bakterii takich jak Bifidobacterium spp.oraz Lactobacillus spp. Natomiast zredukowane zostały potencjalne szkodliwe bakterie z rodzaju Clastridium Staphylococcus I Enterococcus.

Działanie przeciwwirusowe

W prowadzonych badaniach in vitro PSK oraz PSP powodowały hamowanie aktywności wirusa HIV-1, a także wirusa grupy typu A oraz wirusa Herpes simplex typu 2( szczep BH), czyli zakażenie wirusem opryszczki zwykłej. Poza tym PSK w badaniach in vitro pomagał walczyć w zakażeniu spowodowanym wirusem ektromelii, cytomegalii i wirusem opryszczki zwykłej na drodze odpowiedzi immunologicznej.

BEZPIECZEŃSTWO I DAWKOWANIE

Wrośniak różnobarwny jest uważany za bezpieczny w użyciu, z niewielkimi znanymi skutkami ubocznymi. Dawkowanie może różnić się w zależności od formy ( ekstrakt, proszek, kapsułki) oraz od celu użycia, a zalecenia powinny być dostosowane indywidualnie.

Ogólne wytyczne dotyczące bezpieczeństwa i dawkowania

Jako suplement

Kapsułki /ekstrakt – dawkowanie zazwyczaj waha się od 1 do 3 g dziennie, podzielone na dwie do trzech dawek. Jest to typowe dawkowanie dla suplementów zawierajacych standaryzowane ekstrakty polisacharydu K (PSK) lub kompleksu białokowo- polisacharydowego.

Proszek/ susz- zalecana dawka może wynosić od 2 do 5 g dziennie, rozłożona na kilka mniejszych dawek. Proszek można dodawać do pokarmów, napojów lub smoothie.

Herbaty/napary – można również przygotowywać napary z suszonych owocników wrośniaka różnobarwnego. Typowa dawka to około 5 do 10 g suszonych grzybów zalanych gorącą wodą i parzonych przez co najmniej 15 min. Taki napar można pić jeden do dwóch razy dziennie.

Wrośniak różnobarwny jest jednym z najbardziej obiecujących i najbardziej zbadanych grzybów leczniczych, ze szczególnym naciskiem na jego zastosowanie w terapii antynowotworowej i wsparciu układu odpornościowego. Jego składniki aktywne, takie jak PSK i PSP, oferują unikalne możliwości w walce z nowotworami i innymi chorobami. Wraz z dalszymi badaniami wrośniak różnobarwny może stać się jeszcze ważniejszym elementem w integracyjnym podejściu do profilaktyki i leczenia chorób.

Tekst zaczerpnięty z książki pt Grzyby lecznicze i psychoaktywne Wielki przewodnik Molpharma Zastosowanie grzybów leczniczych w terapii schorzeń cywilizacyjnych Marcin Mól